مرکز خدمات پزشکی طب نو

فیزیوتراپی در منزل 

عضو فانتوم چیست؟

عضو فانتوم را بشناسید

عضو فانتوم (اندام خیالی) (phantom limb) یک احساس واضح است که در آن حس می شود یک عضوِ برداشته شده یا قطع شده هنوز در بدن حاضر است و عملکرد های عادی خود را انجام می دهد. افرادی که دچار قطع عضو شده اند، معمولاً احساساتی از جمله درد در عضو فانتوم را تجربه می کند.
مطالعات نشان می دهد که 90 تا 98 درصد از بیماران، درست بعد از قطع عضو یا از دست دادن اندام، از عضو فانتوم رنج می برند. حذف بخش هایی به غیر از عضو ها (یعنی، به غیر از دست ها یا پا ها)، نیز ممکن است موجب احساسات فانتوم شود. برای مثال، حذف یک چشم یا یک سینه یا کشیدن دندان می تواند ادراکات فانتوم را ایجاد کند. همچنین، افرادی که بدون یک عضو متولد شده اند می توانند احساسات فانتوم را تجربه نمایند.
پی برده شده است که پدیده عضو فانتوم ناشی از تغییرات رخ دهنده در قشر مغز به دنبال قطع یک عضو می باشد. تشخیص داده شده است که مغز همچنان به دریافت سیگنال ها از انتها های عصبی ای که در ابتدا سیگنال ها را به عضو از دست رفته و از عضو از دست رفته عرضه می کردند، ادامه می دهد. همچنین گمان می رود این پدیده ناشی از بازسازی مغز توسط خود و باز آرایی اطلاعات حسی جهت تطبیق تغییرات در بدن باشد.
در بسیاری از بیماران بخش بدن فانتوم برای چند روز یا چند هفته پس از حذف یا از دست دادن این بخش درک می شود، در حالی که در سایرین، ممکن است فانتوم سال ها بعد از قطع عضو پایدار بماند.

علائم سندرم عضو فانتوم

بیماران مبتلا به این سندرم حس می کنند که عضو قطع شده هنوز وجود دارد و به طور عادی عمل می کند. در بسیاری از موارد، بیماران طیفی از احساسات را در عضو فانتوم تجربه کردند.
این احساسات عبارتند از:

  • حس قلقلک.
  • گرفتگی  های عضلانی.
  • تیر خوردن، سوراخ شدن، یا درد چاقو خوردن.
  • بی حسی (numbness) و حتی لذت (pleasure).

برخی از بیماران همچنین ممکن است سایر حس ها، نظیر سردی، گرمی، سفتی و خارش را احساس نمایند. در حالی که این علائم در بعضی از بیماران می توانند خفیف باشند، در برخی دیگر، می توانند ناتوان کننده بوده و در فعالیت های روزمره تداخل ایجاد کنند.
بیماران اغلب احساس می کنند که عضو فانتوم، تحریف شده بوده یا کوتاه تر از عضو اصلی است. در مورد حذف عضو یا بخش بدنیِ تغییر شکل یافته، این تغییر شکل معمولاً به فانتوم ادامه می یابد. در بعضی از موارد که فانتوم دست ها را شامل می گردد، بیماران احساس کردند که بازوی فانتوم در طول زمان کوتاه تر می شود و بعد از یک نقطه زمانی، فقط دست فانتوم از تَهِ بُرش آویزان به جا می ماند. این حالت به تلسکوپینگ (telescoping) موسوم است و اعتقاد بر این است که ناشی از تناقض سیگنال های حسیِ دریافتی توسط مغز چنین بیمارانی می باشد. در نهایت مغز می آموزد تمامی چنین سیگنال های متناقضی را مهار سازد و بدین ترتیب فانتوم محو می شود.

عوامل خطر

 

علائم و عوامل خطر - عضو فانتوم - طب نو

 

برخی از عواملی که ممکن است در توسعه این سندرم در افراد دچار قطع عضو نقش داشته باشند، عبارتند از:

  • درد یا عفونت قبل از قطع عضو.
  • حضور لخته های خون در عضو قطع شده.
  • قطع عضو تروماتیک (پس از سانحه).
  • نوع بیهوشی مورد استفاده در جریان حذف عضو.

پدیده عضو فانتوم به طور معمول در بزرگسالان بیشتر از کودکان دیده می شود، شاید به این دلیل که مغز، در مورد کودکان، به ثبت پایانی تصاویر اندام های خارجی بدن نپرداخته است.

درمان عضو فانتوم

نشان داده شده است که تکنیک های مقابله نظیر آرامش عضلانی، مراقبه، بازخورد زیستی (بیوفیدبک) (Biofeedback)، ماساژ و هیپنوتیزم به برخی از بیماران در برخورد با درد فانتوم یا علائم مربوط کمک می کنند. دارو ها، نظیر مسکن ها، آرامبخش های عضلانی، آرام بخش-خواب آور، دارو های ضد افسردگی، دارو های ضد روانپریشی و دارو های ضد تشنج معمولاً در درمان درد فانتوم به کار می روند.
در برخی موارد، شوک تراپی و طب سوزنی برای تخفیف علائم استفاده می شوند. در صورت عدم کار درمان های غیر تهاجمی، تحریک نخاع، داروی اینتراتیکال و تحریک مغزی عمیق برای درمان درد فانتوم مورد استفاده قرار می گیرند.
پی برده شده است که تکنیک های تحریک عصبی الکتریکی، نظیر تحریک عصبی الکتریکی پوستی و تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (فرا جمجمه ای) در بعضی از بیماران سودمند هستند. همچنین اعتقاد بر این است که تجویز دارو های تسکین دهنده ی درد پیش از قطع عضو، شانس توسعه درد فانتوم پس از جراحی را کاهش می دهد.
برای دریافت خدمات درمانی در خانه یا محل کار خود با طب نو تماس بگیرید. فیزیوتراپی در منزل، کاردرمانی در منزل، طب سوزنی در منزل و سایر خدمات پزشکی در محیط خانه خود را از ما طلب کنید.

 

درد فانتوم

درد فانتوم چگونه است؟

درد فانتوم (phantom pain) را می توان شبیه به احساس تیر خوردن، چاقو خوردن و یا سوختن توضیح داد که توسط افرادی تجربه شده است که دست یا پای آنها قطع شده است. حتی پس از حذف عضو، فرد همچنان عضو از دست رفته را احساس می کند و تمایل دارد حضور آن را حس کند.
اگرچه عضو فانتوم (اندام خیالی) فقط یک ادراک است، دردِ تجربه شده واقعی می باشد و معمولاً با سایر مسائل مربوط به سلامت مانند بی خوابی، اضطراب، افسردگی و کاهش کلی کیفیت زندگی بیمار همراه است.

علل درد فانتوم چیست؟

در ابتدا تصور می شد که سلول های عصبی مرتبط با اندام قطع شده به دنبال قطع عضو تخریب می شوند. اعتقاد بر این بود که احساس درد فانتوم در محل قطع عضو ناشی از تحریک انتها های عصبیِ حاضر در مجاورت قطع شدگی است.
اگرچه، پیشرفت ها در تکنیک های تصویربرداری و توسعه ی تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) و توموگرافی گسیل پوزیترون درک بیشتر این پدیده را قادر ساخته است. با استفاده از این تکنیک ها، دانشمندان می توانند افزایش در فعالیت قشر مغز، هنگامی که بیمار درد فانتوم را تجربه می کنند، نمایان سازند.
زمانی که بیماران تَهِ عضو از دست رفته را حرکت می دهند، نورون ها در مغز تحریک می گردند. دانشمندان زمانی که مشاهده نمودند تحریک با حرکت بخش هایی از بدن که در مجاورت عضو از دست رفته قرار دارد، نیز ممکن است، شگفت زده شدند.
با آنکه علت دقیق درد فانتوم هنوز روشن نشده است، دانشمندان دریافتند که سلول های عصبی در مغز، پس از قطع عضو، خود را بازسازی می کنند، به نحوی که با تغییرات در بدن سازگار گردند.
اغلب، مغز همچنان به دریافت سیگنال هایی از انتها های عصب، که در ابتدا سیگنال ها به عضو قطع شده و از عضو قطع شده را حمل می کردند، ادامه می دهد. این عمل یک مغایرت سیگنال در مغز پدید می آورد که بازسازی های عظیم اطلاعات حسی را باعث می شود.

حس درد فانتوم شبیه چیست؟

درد فانتوم معمولاً به عنوان یک درد شدید (وحشتناک) نشأت گرفته از بخش تحتحانی تَهِ عضو از دست رفته تجربه می شود.
بعضی از اوقات، این درد می تواند به سان یک شوک الکتریکی یا احساس سوزش حس شود. برخی از افراد احساس بی حسی یا گِزگِز را در عضو فانتوم حس می کنند.
در بیماران مختلف، درد می تواند به آرامی شروع شده و در شدت فرق داشته باشد. چنین دردی می تواند برای چند دقیقه تا چند ساعت و در موارد وخیم تا چند روز دوام بیاورد. درد ته (تَهِ بُرش) به درد فانتوم شباهت دارد، اما عمدتاً در ته برش حس می شود. درد فانتوم، با اثرات روانی سنگین، که منجر به بی خوابی، اضطراب و افسردگی می انجامد، می تواند ویرانگر باشد.

 

phantom pain - درد فانتوم - فیزیوتراپی در منزل - طب نو

 

درمان درد فانتوم

روش های درمان برای درد فانتوم عبارتند از استفاده از دارو های مسکن نظیر مخدر ها، آسپرین و استامینوفن؛ دارو های ضد افسردگی نظیر بوپروپیون و ايمي پرامين؛ آرام بخش-خواب آور نظیر بنزودیازپین ها؛ و دارو های ضد تشنج نظیر گاباپنتین. این قرص ها معمولاً عوارض جانبی نامطلوبی دارند.
پی برده شده است که تکنیک های مقابله زیر در برخی موارد مفید هستند:

  • مشاوره روانشناسی.
  • مراقبه (Meditation).
  • فیزیوتراپی در منزل.
  • هیپنوتیزم (Hypnosis).
  • بازخورد زیستی (بیوفیدبک) (Biofeedback).
  • آرامش عضلانی (Muscle relaxation).

استفاده از درمان های غیر تهاجمی نظیر شوک تراپی، طب سوزنی و تحریک عصبی الکتریکی پوستی معمول است. در صورت عدم کار درمان های غیر تهاجمی، تحریک نخاع، سیستم های تحویل اینتراتیکال دارو و تحریک مغزی عمیق برای تسکین درد فانتوم مورد استفاده قرار می گیرند.
به تازگی، محصولی به نام فارابلوك (Farabloc) برای تسکین درد متناوب عضو فانتوم توسعه پیدا کرده است. براساس یک مطالعه ی منتشر شده در مجله توانبخشی کانادایی (Canadian Journal of Rehabilitation)، فارابلوك دارای تعدادی از رشته های فولادی فوق العاده نازک است که به صورت پارچه کتان در یک الگوی خاص بافته شده اند. این محصول می تواند به یک آستین، لباس، دستکش یا جوراب دوخته شود که پس از آن می تواند بر روی تهِ برش پوشانده شود.
هنگامی که یک بیمار فارابلوك را بر روی  تهِ برش می کِشد، فارابلوك انتها های عصبی را پوشش می دهد و آنها را از میدان های مغناطیسی و الکتریکی خارجی، که به گفته سازنده فارابلوك، علل درد فانتوم هستند، مصون می دارد.
گفته می شود که این میدان ها باعث تحریک انتها های عصبی می شوند و این تحریک به عنوان درد توسط مغز درک می شود. از 34 بیمار مطالعه شده، 21 مورد از آنها گزارش دادند که در زمان استفاده از فارابلوك، در مقایسه با سایر شیوه های درمان، بیشترین تسکین درد را تجربه کرده اند. پی برده شده است که فارابلوك برای استفاده در درمان درد فانتوم نسبتاً ارزان و امن است، گرچه اهميت باليني اين يافته ممکن است قابل بحث باشد.

 

طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت